สํานักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ สวก. ประกาศรับข้อเสนอ โครงการวิจัยแผนงาน “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน และจังหวัดตาก)” ประจำปีงบประมาณ 2569 โดยมีเป้าหมายสำคัญ ดังนี้
1. ลดจำนวนวันที่ค่าฝุ่น PM2.5 เกินมาตรฐาน ไม่เกิน 50 วัน/ปี ของพื้นที่เป้าหมาย
2. ลดจำนวนสถิติผู้ป่วย COPD จากสาเหตุฝุ่น ไม่ให้เกิน 1,000 คน/ปี ของพื้นที่เป้าหมาย
3. ลดจำนวน Hotspot (จากแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 จากการเผาในที่โล่ง) ที่ไม่ได้รับอนุญาต ไม่เกิน 5,000 จุด/ปี ของพื้นที่เป้าหมาย
ปัญหาหมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทย เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำซากและรุนแรงต่อเนื่องทุกปี โดยมีสาเหตุสำคัญจากการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร โดยเฉพาะข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ข้าว และพืชไร่อื่น ๆ รวมถึงการเผาในพื้นที่ป่าและพื้นที่โล่ง ปัญหาดังกล่าว ส่งผลกระทบต่อ สุขภาพของประชาชน คุณภาพสิ่งแวดล้อม การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ แม้ที่ผ่านมา หน่วยงานภาครัฐได้ดำเนินมาตรการรณรงค์และควบคุมการเผา แต่ยังไม่สามารถแก้ไขได้อย่างยั่งยืน เนื่องจาก
- เกษตรกรยังขาดทางเลือกในการจัดการเศษวัสดุ ที่เหมาะสมและมีต้นทุนต่ำ - พืชเศรษฐกิจหลักอย่างข้าวโพดเลี้ยงสัตว์สร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรขยายพื้นที่และใช้วิธีการเผา เพื่อเตรียมแปลง
- ขาดเครื่องจักรกลและนวัตกรรม ที่เข้าถึงง่ายสำหรับเกษตรกรรายย่อย
- ระบบเศรษฐกิจและตลาดยังไม่เอื้อต่อการสร้างมูลค่าเพิ่มจากเศษวัสดุ หรือการใช้ผลิตผล ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
- การจัดการเชิงนโยบายและกลไกบูรณาการในพื้นที่ยังไม่เข้มแข็งเพียงพอ ดังนั้น จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องกำหนดกรอบการวิจัยเฉพาะ (Selected Topic) เพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการแก้ไขปัญหาการเผาในภาคการเกษตรอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นการวิจัย และพัฒนาที่ตอบโจทย์เชิงพื้นที่และสร้างผลกระทบเชิงนโยบาย ประกอบด้วย 4 กรอบสำคัญ ได้แก่
กรอบงานวิจัยที่ 1 การพัฒนาระบบการผลิตพืชทางเลือก ลดการพึ่งพาพืชเชิงเดี่ยวที่ก่อให้เกิดการเผา และส่งเสริมระบบเกษตรยั่งยืน อาทิ การออกแบบ ระบบเกษตรผสมผสานบนพื้นที่ลาดชันเพื่อลดการเผาการส่งเสริมเกษตรแม่นยำ (precision agriculture) เพื่อลดเศษเหลือใช้และเพิ่มประสิทธิภาพ เป็นต้น
กรอบงานวิจัยที่ 2 การพัฒนาเทคโนโลยีจัดการเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ลดปริมาณวัสดุที่ต้องเผาและสร้างมูลค่าเพิ่ม อาทิ การพัฒนาเครื่องจักรกลสำหรับจัดการวัสดุเหลือ ใช้ทางการเกษตร การสร้างเครือข่ายโลจิสติกส์รวบรวม เศษวัสดุทางการเกษตรเพื่อใช้เป็นพลังงานทดแทน เป็นต้น
กรอบงานวิจัยที่ 3 การพัฒนาระบบการเฝ้าระวังด้วยนวัตกรรมและดิจิทัล สนับสนุนการเฝ้าระวัง ควบคุม และจัดการการเผาให้ทันต่อสถานการณ์โดยเน้นการประยุกต์ใช้ และบูรณาการระบบเดิมที่มีอยู่ในพื้นที่จริง อาทิ ระบบตรวจจับจุดความร้อน (hotspot) สำหรับชุมชน การพัฒนา แอปพลิเคชันรายงานและแจ้งเตือนการเผาแบบ real-time เป็นต้น
กรอบงานวิจัยที่ 4 การวิจัยเชิงนโยบายและการจัดการเชิงพื้นที่ สร้างระบบบูรณาการในระดับจังหวัดและภูมิภาค เชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์ชาติและ BCG Economy อาทิ การออกแบบมาตรการเชิงเศรษฐศาสตร์ (subsidy, tax, incentive) เพื่อลดการเผา การพัฒนา กลไกความร่วมมือท้องถิ่น –เอกชน–ชุมชนในการจัดการไฟป่าและหมอกควัน เป็นต้น
การส่งข้อเสนอโครงการวิจัย ท่านที่มีความประสงค์ที่จะยื่นข้อเสนอโครงการวิจัย สามารถลงทะเบียนส่งข้อเสนอโครงการวิจัย ผ่านระบบข้อมูลสารสนเทศวิจัยและนวัตกรรมแห่งขาติ (National Research and Innovation Information System: NRIIS) ในเว็บไซต์ http://nriis.nrct.go.th/Login.aspx โดยกรอกข้อมูลรายละเอียดการยื่นข้อเสนอ โครงการวิจัย และหนังสือนำส่งการขอรับทุนอุดหนุนการวิจัย พร้อมแนบไฟล์ข้อเสนอโครงการวิจัยในรูปแบบ MS Word และ PDF พร้อมไฟล์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งรายละเอียดเอกสารแบบข้อเสนอโครงการ ท่านสามารถ ดาวน์โหลดแบบฟอร์มของ สวก. และเอกสารที่เกี่ยวข้องได้ ที่ QR code ด้านล่างหรือผ่านทางเว็บไซด์ https://www.arda.or.th/research_fund โดยระบบ NRIIS
เปิดรับข้อเสนอโครงการวิจัย ระหว่างวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ถึง วันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2568 เวลา 23.59 น. เท่านั้น หากพ้นกำหนด สวก. จะไม่รับพิจารณา
ทั้งนี้ คณาจารย์/นักวิจัย มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ที่สนใจส่งข้อเสนอโครงการวิจัย ขอให้นำส่งข้อเสนอโครงการวิจัย มายังส่วนบริหารงานวิจัย ภายในวันที่ 3 ธ.ค. 68 เพื่อจัดทำหนังสือนำส่งไปยัง สวก.ตามที่กำหนดต่อไป
แบบฟอร์มข้อเสนอโครงการ และเอกสารที่เกี่ยวข้อง https://www.arda.or.th/research_fund
การแจ้งผลการพิจารณา การจัดสรรทุนวิจัย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2569 สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) จะแจ้งสถานะโครงการและผลการพิจารณาให้นักวิจัยทราบผ่านหน้าเว็บไซต์ www.arda.or.th
ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม : คลิก
