มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงเตรียมนำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรม “นิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน” ในงานมหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026)

มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงเตรียมนำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรม “นิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน” ในงานมหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026)

มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.) โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุวิชาน พัฒนาไพรวัลย์ อาจารย์ประจำสำนักวิชาศิลปศาสตร์ และหัวหน้าหน่วยวิจัยนิเวศปัญญาชาติพันธุ์และชนพื้นเมืองเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน เตรียมนำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรมเรื่อง “นิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน” ภายในงาน มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026) ภายใต้แนวคิด “Research Synergy : พลังวิจัย สร้างสรรค์เศรษฐกิจและสังคมไทยยั่งยืน” ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 22–26 มิถุนายน 2569 ณ โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ และบางกอกคอนเวนชันเซ็นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพมหานคร

ผลงานวิจัยดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และเป็นความร่วมมือสำคัญในการพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมการจัดการไฟป่าและหมอกควันโดยอาศัยฐานภูมิปัญญาชุมชนชาติพันธุ์ในจังหวัดเชียงราย ภายใต้แนวคิด Indigenous Fire Stewardship หรือการดูแลไฟด้วยองค์ความรู้ดั้งเดิมผสานวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การดำรงวิถีชีวิตของชุมชน และการลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม

โครงการได้พัฒนา นวัตกรรม “9+1” การใช้และดูแลไฟอย่างปลอดภัยแบบฐานนิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์ ครอบคลุมการปรับกรอบคิดเรื่องไฟ การจัดทำแนวกันไฟ การเฝ้าระวังไฟป่าโดยชุมชน การใช้พื้นที่ไร่หมุนเวียนอย่างเหมาะสม การสร้างเครือข่ายชุมชนดูแลไฟ ตลอดจนการพัฒนาเครื่องมือและระบบสื่อสารสนับสนุนการจัดการไฟในพื้นที่ ซึ่งนำไปสู่การสร้างต้นแบบการบริหารจัดการไฟป่าที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชนในพื้นที่สูง

ผลการดำเนินงานสะท้อนให้เห็นถึงผลลัพธ์เชิงประจักษ์ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และเศรษฐกิจ โดยสามารถลดจำนวนจุดความร้อน (Hot Spot) ในพื้นที่ดำเนินงานจาก 397 จุด เหลือ 130 จุด หรือลดลง 67.2% สร้างเครือข่ายชุมชนต้นแบบ 27 ชุมชน ส่งเสริมการฟื้นฟูระบบนิเวศ ลดปัญหาฝุ่นควัน PM2.5 และสร้างรายได้จากผลิตภัณฑ์และบริการที่ต่อยอดจากทุนทรัพยากรท้องถิ่น อาทิ น้ำผึ้งจากพื้นที่จัดการไฟ ชา กาแฟรักษาป่า การเลี้ยงสัตว์ วัว/กระบือ และเทคโนโลยีสนับสนุนการเฝ้าระวังไฟป่าในชุมชน

นอกจากนี้ ผลการประเมินความคุ้มค่าทางสังคม (Social Return on Investment: SROI) ของโครงการ พบว่า ทุกการลงทุน 1 บาท สามารถสร้างคุณค่าทางสังคมกลับคืนได้ 5.02 บาท สะท้อนถึงประสิทธิภาพของการใช้ผลงานวิจัยในการแก้ไขปัญหาสาธารณะและสร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างเป็นรูปธรรมต่อชุมชนและสังคม

อีกหนึ่งความโดดเด่นของโครงการคือการขยายผลและเผยแพร่องค์ความรู้สู่ระดับนานาชาติ ผ่านความร่วมมือกับเครือข่ายและองค์กรระหว่างประเทศด้านการจัดการไฟและภูมิปัญญาชนพื้นเมือง อาทิ FAO, UNEP และเครือข่าย Indigenous Fire Stewardship ในหลายประเทศ ซึ่งช่วยยกระดับองค์ความรู้ของประเทศไทยสู่เวทีโลก และสร้างการยอมรับในบทบาทของภูมิปัญญาชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

ผู้สนใจสามารถเข้าชมผลงานวิจัยและนวัตกรรมของมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงได้ภายในงาน Thailand Research Expo 2026 ระหว่างวันที่ 22–26 มิถุนายน 2569 เพื่อร่วมเรียนรู้ตัวอย่างความสำเร็จของการบูรณาการงานวิจัย นวัตกรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสร้างความยั่งยืนให้กับสังคม สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจของประเทศ

สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs)

SDG 1 ขจัดความยากจน

SDG 8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ

SDG 11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน

SDG 13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

SDG 15 ระบบนิเวศบนบก

มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง มหาวิทยาลัยแห่งการสร้างความเป็นอยู่ที่ดีและอนาคตที่ยั่งยืน (Well-Being and Sustainable Future)